หัวใจ ทำไมต้องฟื้นฟู

การฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ (Cardiac Rehabilitation)

การฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจคืออะไร ?

การฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ คือ วิธีการใด ๆ ก็ตามที่ผู้ป่วยโรคหัวใจปฏิบัติตามแล้วทำให้หัวใจแข็งแรงขึ้น มีประสิทธิภาพในการทำงานหรือใช้ชีวิตที่ดีขึ้น ประกอบไปด้วย การรับประทานอาหารที่ถูกหลัก การจัดการด้านอารมณ์ ลดความเครียด และ การออกกำลังกายที่เหมาะสม (ตามหลัก 3 อ)

ผู้ใดควรทำการฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ

• ผู้ที่ควรได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ เพื่อให้หัวใจแข็งแรงขึ้น มีประสิทธิภาพในการทำงานหรือใช้ชีวิตที่ดีขึ้น เช่น
• ผู้ป่วยกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หรือผู้ป่วยที่ได้รับการขยายหลอดเลือดหัวใจด้วยบอลลูน (PCI)
• ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดทำทางเบี่ยงหลอดเลือดหัวใจ (CABG)
• ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ (Valvular Replacement)

ผู้ป่วยโรคหัวใจควรออกกำลังกายอย่างไร ?

การออกกำลังกายมีความสำคัญต่อผู้ป่วยโรคหัวใจเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะการออกกำลังกายที่ถูกต้องและเหมาะสม จะทำให้หัวใจแข็งแรงยิ่งขึ้น แต่ถ้าหากการออกกำลังกายนั้นไม่เหมาะสม หรือมากเกินไป อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อหัวใจ

ฉะนั้น การออกกำลังกายที่ดีและเหมาะสมที่สุด ควรจะได้รับคำแนะนำและการตรวจประเมินจากทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ เพื่อจัดโปรแกรมการออกกำลังกายที่เหมาะสมให้แต่ละบุคคล (Individual Program)

คำแนะนำและข้อควรระวังในออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยโรคหัวใจ

1. ไม่ควรยกของหนักเกิน 5 กิโลกรัม ภายใน 1 เดือนแรก
2. หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องออกแรงผลัก ดัน ดึง หรือมีการกระชาก
3. ไม่ควรกลั้นหายใจ เบ่งถ่าย หรือเบ่งปัสสาวะ
4. การขับรถ ควรได้รับคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อน
5. ควรเลิกสูบบุหรี่ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
6. ควรทานยาตามแพทย์สั่งเป็นประจำ และไม่ควรหยุดหรือปรับขนาดยาเอง
7. บริหารร่างกาย ฝึกหายใจ และออกกำลังกาย ให้สม่ำเสมอ ตามคำแนะนำจากแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด
8. ควรเรียนรู้การจับชีพจรด้วยตนเอง สังเกตอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นและลงบันทึกเพื่อติดตามอาการ
9. การมีเพศสัมพันธ์ ทำได้เมื่อท่านสามารถเดินขึ้นบันได้ได้ 2 ชั้น ต่อเนื่อง เมื่อท่านจะกลับไปมีเพศสัมพันธ์ ควรเลือกท่าที่ท่าน (ผู้ป่วย) เป็นฝ่ายถูกกระทำมากที่สุด หลีกเลี่ยงท่าที่ทำให้ท่านรู้สึกอึดอัด หรือหายใจไม่ออก

• มั่นใจว่าอากาศรอบ ๆ เย็นสบาย
• หลีกเลี่ยงเพศสัมพันธ์ในลักษณะที่เหน็ดเหนื่อย เริ่มเบา ๆ และค่อยเป็นค่อยไป
• เลือกสถานที่ที่คุ้นเคย และไม่ควรเปลี่ยนคู่นอน

10. กรณีมีโรคเบาหวานร่วมด้วย ควรตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดทั้งก่อน และหลังการออกกำลังกาย

• ไม่ควรออกกำลังกาย ถ้าหากระดับน้ำตาลในเลือด ก่อนรับประทานอาหารมากกว่า 300 mg/dl
• ควรรับประทานของว่างก่อนออกกำลังกาย ถ้าหากระดับน้ำตาลในเลือดต่ำกว่า 100 mg/dL

ท่านสามารถจับชีพจรได้ด้วยตนเอง

วิธีการจับชีพจร

• ㆍ ทำได้โดยวางนิ้วชี้ นิ้วกลาง ที่เส้นเลือดบริเวณข้อมือด้านนิ้วหัวแม่มือ และกดลงเบา ๆ จนกว่าจะรู้สึกถึงการเต้นของชีพจร หรือขยับตำแหน่งนิ้วทั้ง 2 เล็กน้อย จนกว่าจะจับชีพจรได้
• ㆍเมื่อจับชีพจรได้แล้ว ให้นับอัตราการเต้นของชีพจรใน 1 นาที
• ㆍควรสังเกตจังหวะการเต้น สม่ำเสมอหรือไม่ แรงไป หรือแผ่วไปหรือไม่ จังหวะการเต้นที่เหมาะสมอยู่ที่ 60-100 ครั้งต่อนาที

ออกกำลังกาย ควรไปต่อหรือพอแค่นี้ ?

หยุด ! ออกกำลังกายหากมีอาการ ดังนี้

1. อ่อนเพลียผิดปกติ
2. หายใจสั้น ตื้น
3. เหนื่อยมากขึ้นจนเริ่มพูดไม่ออก
4. จากการจับชีพจร มีอัตราการเต้นของหัวใจเร็วกว่าที่กำหนดไว้ หรือมากกว่า 120 ครั้งต่อนาที
5. ปวด เจ็บตามกล้ามเนื้อ ข้อต่อต่าง ๆ หรือเป็นตะคริว
6. มีอาการเวียนศีรษะ หรือ หน้ามืด
7. เริ่ม ๆ มีอาการเจ็บแน่นหน้าอก
8. หากนั่งพักแล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรรีบไปพบแพทย์

เมื่อไหร่ควรีบพบแพทย์ ?

อาการผิดปกติ ที่ต้องมาพบแพทย์ทันที

1. ใจสั่น
2. เจ็บหน้าอก โดยเฉพาะเจ็บตรงกลางหน้าอก เยื้องลงมาทางลิ้นปี่เล็กน้อย บางทีร้าวไปกราม ไหล่ซ้าย ข้อศอก ท้องแขนซ้าย หรือคอด้านซ้าย
3. หายใจลำบาก
4. คลื่นไส้ และอาจมีอาเจียน
5. เหงื่อออกมาก เวียนศีรษะร่วมด้วย
6. เหนื่อยง่ายขึ้น แม้จะทำกิจกรรมเบา ๆ

คลิกขอคำปรึกษา